• British flag
  • Drapeau Français

Alfabetisering

Albabetisering

Achtergrond van analfabetisme in Congo

Het resultaat van de zes jaar durende burgeroorlog in Congo is dat 5,2 miljoen kinderen geen onderwijs hebben gehad. Ook nu nog volgen niet alle kinderen basisonderwijs. De basisscholen zijn in handen van de staat. Het schoolgeld bedraagt ongeveer $10,- per jaar. Dit is voor de grote en veelal arme gezinnen veel geld. Er is geen werk en middels ruilhandel komt men over het algemeen aan goederen. Het inkomen van een leraar aan de basisschool is maar $ 65,- per maand. Voor de zeer arme pygmeeën is het een onmogelijke opgave om schoolgeld te betalen. Er wordt regelmatig de voorkeur aan gegeven om jongens naar school te laten gaan in plaats van meisjes. Daarnaast maken heel wat kinderen de basisschool niet af om diverse redenen, bijvoorbeeld hoogte schoolgeld, oppassen op jongere broertjes en zusjes, gaan trouwen.

Bondeko heeft tientallen basisscholen bezocht verspreid over het gebied. Het algemeen beeld is als volgt. De eerste klassen zijn overvol (> 70 leerlingen). In de daarop volgende leerjaren neemt het aantal leerlingen gestaag af, waarbij opvalt dat het aantal meisjes dat de basisschool afmaakt heel klein is. Een voorbeeld uit de praktijk: twee eerste klassen van 74 leerlingen: meisjes en jongens evenredig verdeeld. Een rondgang langs de klassen leert dat er één zesde klas is met 20 leerlingen, waarvan twee meisjes.

De omstandigheden zijn voor kinderen verre van ideaal: opeengepakt op bamboestokken en geen mogelijkheid om je schrift neer te leggen en te schrijven. Dat doe je dan maar op schoot. Scholen lijken meer gericht te zijn op het overdragen van de leerstof, dan onze (huidige) ervaring in Nederland. Bondeko probeert door gesprekken met hoofdonderwijzers en leerkrachten de kwaliteit van het onderwijs te vergroten en de omstandigheden te verbeteren. Verbetering van de sociale omstandigheden zal ook een positief effect hebben op het aantal kinderen dat onderwijs volgt. Met meer inkomsten wordt het gemakkelijker om het schoolgeld te betalen. Daar waar pygmeeën basisonderwijs volgen, springt Bondeko bij voor de kosten van het schoolgeld. Er zijn echter ook veel volwassenen die niet kunnen lezen en schrijven.

Alfabetisering als olievlek

André Babusia realiseerde zich al snel na zijn komst naar Bondamba (2004) dat alfabetisering noodzakelijk was. Hij wilde vrouwen leren hoe ze zeep moesten maken en merkte toen dat ze zijn recept niet konden lezen. In Bondamba is in 2005 gestart met een eerste alfabetiseringsgroep in een klas van de basisschool.

De alfabetisering staat open voor mannen en vrouwen van alle leeftijden en gezindten. In de praktijk zijn het vaak alleen vrouwen die les volgen. Er is inmiddels één groep in Yamombelemu waar naast 28 vrouwen ook 17 mannen aan deelnemen. De eerste drie jaar krijgen de vrouwen meerdere malen per week 1,5 uur alfabetiseringsles in de taal Lingala. Met behulp van het lesmateriaal (leerboek Mwese) leren de vrouwen lezen en schrijven. Daarnaast wordt ook kennis overgedragen over hygiëne, voeding, rechten etc. In Bondamba kunnen inmiddels alle vrouwen lezen en schrijven. Een geweldig resultaat!

Het succes van de alfabetisering in Bondamba werkt als een olievlek in de hele regio. Reeds in 2007 en 2008 werden ook in drie andere dorpen alfabetiseringsgroepen gestart. Vaak wordt bij de start van een groep de plaatselijke basisschool gebruikt om les te geven. Soms wil de bevolking een eigen (multifunctioneel) gebouw realiseren. De bewoners starten dan zelf met bouwen met materialen die voorhanden zijn: stenen bakken, zand halen, hout verzamelen etc. Wanneer duidelijk is dat er voldoende animo is om als gemeenschap de verantwoordelijkheid te nemen voor de (het) (ge)bouw, levert Bondeko materialen als: cement, spijkers, metalen golfplaten. De eerste periode (maximaal 2 jaar) staat Bondeko in voor de betaling van de leraar. Daarna moet de gemeenschap dit overnemen. In januari 2011 wordt in drie dorpen door drie verschillende leraren aan groepen les gegeven: Yaolema, Boleko Mai en Yamombelemu.

Het gaat verder dan leren lezen en schrijven

Vrouwen hebben in de samenleving een belangrijke rol. Ze zorgen voor de kinderen, maken het eten klaar en bewerken het land. Het vergroten van hun sociale weerbaarheid gaat hand in hand met (meer) economische onafhankelijkheid. Dit gaat niet altijd zonder slag of stoot. Mannen zijn niet altijd blij met deze emancipatoire ontwikkeling.

De alfabetisering in Bondamba heeft zich ontwikkeld tot iets van de vrouwen zelf. Zij zijn aan de slag met hun eigen ontwikkeling en gebruiken hun doorzettingsvermogen en kracht voor de hele gemeenschap. Vrouwen in Bondamba werpen zich op om zitting te nemen in het comité van de medische post. Anderen worden vrijwilliger bij het voedingscentrum of gaan zeep maken die wordt verkocht ten bate van de gemeenschap. Weer anderen willen een vakschool voor vrouwen starten. Wanneer vrouwen zich ontwikkelen, wordt een heel gezin, een hele gemeenschap ontwikkeld.

Gerealiseerd

  • Eerste Alfabetiseringsgroep in Bondamba (eind 2005)
  • Alfabetiseringsgroep in Yasamola (vanaf 2007)
  • Vanaf tweede helft 2008, alfabetiseringsgroepen in Bondamba (3 niveaus), Yaolema (2 niveaus), Yasalakumi (1 niveau)
  • Alfabetiseringscentrum in Bondamba (2009)
  • Vanaf medio 2010, alfabetiseringsgroepen in Yaolema, Boleko Mai en Yamombelemu.
  • Alfabetiseringscentrum/naaiatelier in Yamombelemu (maart 2011)
  • Tweede fase bouw multifunctioneel centrum in Yaolema (december 2011)